Finans Sözlüğü

A

Amortisman

Bir varlığın zaman içindeki aşınma ve yıpranma payını ifade eden muhasebe terimidir.

Ana Para

Faiz hariç borç alınan tutarın kendisidir.

Ara Ödeme

Kredi vadesi devam ederken taksitler dışında yapılan toplu ödemedir. Vadeyi veya taksit tutarını düşürür.

Arbitraj

Aynı varlığın farklı piyasalardaki fiyat farkından yararlanarak kar elde etmek amacıyla yapılan risksiz alım-satım işlemidir.

B

Bireysel Emeklilik Sistemi (BES)

Kişilerin çalışma dönemindeki tasarruflarını yatırıma yönlendirerek emeklilikte ek gelir sağlamayı amaçlayan sistemdir.

Bono

Vadesi genellikle bir yıldan kısa olan, kısa vadeli finansman ihtiyacını karşılamak için çıkarılan borç senedidir.

Borc yapilandirma, odemekte zorlandiginiz kredi veya kredi karti borcunuzun yeni bir odeme planina baglanmasidir. Amac vadeyi uzatarak aylik taksiti dusurmek ve borcu odenebilir hale getirmektir. Borcunuzu odeyememeye basladiginizda en dogru ilk adim, gecikmeyi buyutmeden bankanizla yapilandirma gorusmesi yapmaktir. Iki yol vardir Bankaya bireysel basvuru (her zaman acik): Odeme guclugu cektiginizde dogrudan bankaniza basvurup mevcut borcunuzu yeniden yapilandirmayi talep edebilirsiniz. Banka kendi kosullariyla yeni bir plan sunar. Bu yol surekli aciktir, bir kampanyaya bagli degildir. Donemsel BDDK programlari: BDDK zaman zaman genis kapsamli yapilandirma kararlari yayinlar. Bunlar belirli bir basvuru suresiyle sinirlidir ve suresi dolunca kapanir. Ornek: 29 Ocak 2026 BDDK karari BDDK'nin 29 Ocak 2026 tarihli karari, bireysel kredi karti ve ihtiyac kredisi borclarina en fazla 48 aya kadar yapilandirma imkani tanidi. Sart, borcun karar tarihi itibariyle 30 gunden fazla gecikmis olmasiydi ve basvuru suresi 3 ay ile sinirliydi. Bu programin basvuru suresi 29 Nisan 2026'da sona erdi. Yani bugun bu karar kapsaminda yeni basvuru yapilamaz. Donemsel programlar boyledir, bu yuzden guncel bir program olup olmadigini bankaniza veya BDDK'ya sormak gerekir. Program olmadiginda bile yukaridaki bireysel basvuru yolu her zaman aciktir. Dikkat edilmesi gerekenler Yapilandirma borcu silmez, odeme planini degistirir. Vade uzadikca toplam odenen faiz artabilir. Gecikme buyumeden basvurun, yasal takibe dusmus borcu yapilandirmak daha zordur. Yeni plani imzalamadan aylik taksiti ve toplam maliyeti net gorun. Sik Sorulan Sorular Borcumu odeyemiyorum, ilk ne yapmaliyim?Gecikmeyi buyutmeden bankanizi arayip yapilandirma talep edin. Erken hareket secenekleri acik tutar. Yapilandirma kredi notumu etkiler mi?Yapilandirma kaydi sicilinize islenir ve kisa vadede notu etkileyebilir, ancak odenmeyen borcun yasal takibe dusmesi cok daha kotudur. BDDK programi suresi bitti, hala sansim var mi?Evet. Donemsel program kapali olsa da bankaya bireysel yapilandirma basvurusu her zaman yapilabilir. {"@context":"https://schema.org","@type":"FAQPage","mainEntity":[{"@type":"Question","name":"Borcumu odeyemiyorum, ilk ne yapmaliyim?","acceptedAnswer":{"@type":"Answer","text":"Gecikmeyi buyutmeden bankanizi arayip yapilandirma talep edin. Erken hareket secenekleri acik tutar."}},{"@type":"Question","name":"BDDK yapilandirma programi suresi bitti, hala sansim var mi?","acceptedAnswer":{"@type":"Answer","text":"Evet. Donemsel BDDK programi kapali olsa da bankaya bireysel yapilandirma basvurusu her zaman yapilabilir."}}]} Ilgili terimler: Temerrut, Vade, Findeks Notu. Odeme planinizi kredi hesaplama aracıyla deneyebilirsiniz.

BSMV

Banka ve Sigorta Muameleleri Vergisi. Bankacılık işlemlerinden alınan %5 oranındaki vergidir.

C

Cari Açık

Bir ülkenin ithal ettiği mal ve hizmetlerin toplam değerinin, ihraç ettiği mal ve hizmetlerin değerinden fazla olmasıdır.

Cari Hesap

Vadesiz olarak açılan, her an para çekme veya yatırma işlemi yapılabilen banka hesabıdır.

D

DASK

Doğal Afet Sigortaları Kurumu tarafından sunulan zorunlu deprem sigortasıdır.

Deflasyon

Fiyatlar genel düzeyinin sürekli olarak düşmesi durumudur. Enflasyonun tersidir.

Devalüasyon

Bir ülke parasının yabancı paralar karşısındaki değerinin devlet tarafından resmi olarak düşürülmesidir.

E

Efektif Faiz

Bir kredinin tüm masraflar dahil yıllık maliyet oranını ifade eder. Sadece faizi değil, komisyon ve vergileri de kapsar.

EFT

Elektronik Fon Transferi. Farklı bankalar arasındaki Türk Lirası para transferi işlemidir.

Ekspertiz

Bir varlığın (ev, araba vb.) piyasa değerinin bağımsız uzmanlar tarafından belirlenmesi işlemidir.

Enflasyon Oranı

Fiyatlar genel düzeyindeki sürekli artışın yüzde olarak ifadesidir. Satın alma gücündeki azalmayı gösterir.

Erken Ödeme Tazminatı

Erken ödeme tazminatı, bir krediyi vadesinden önce kapattığınızda ya da ara ödeme yaptığınızda bankanın talep edebileceği bedeldir. Çok sorulan bir konuda baştan netleştirelim: ihtiyaç kredisi ve taşıt kredisinde erken ödeme tazminatı yoktur. Bu kredileri istediğiniz zaman, ceza ödemeden erken kapatabilirsiniz. Halk arasında "erken kapama cezası" denen bedel yalnızca belirli konut kredilerinde geçerlidir. Hangi kredide ne kadar İhtiyaç ve taşıt kredisi: Erken ödeme tazminatı alınamaz. Erken kapatınca kalan faizden de düşersiniz. Sabit faizli konut kredisi: Sözleşmede hüküm varsa tazminat alınabilir. Kalan vade 36 ay veya daha azsa erken ödenen anaparanın en fazla yüzde 1'i, 36 aydan fazlaysa en fazla yüzde 2'si kadardır. Değişken faizli konut kredisi: Erken ödeme tazminatı talep edilemez. Önemli bir sınır daha var: alınan tazminat, erken ödeme sayesinde yapılacak toplam faiz indirimini aşamaz. Yani erken kapatmak her durumda sizin lehinizedir. Erken kapatmak mantıklı mı Elinizde nakit varsa ve kredinin faizi mevduat getirinizden yüksekse, erken kapatmak genelde kazançlıdır. İhtiyaç kredisinde tazminat olmadığı için hesap tamamen lehinize işler. Konut kredisinde küçük bir tazminat çıksa bile, kalan faiz indirimi bunu fazlasıyla karşılar. Sık Sorulan Sorular İhtiyaç kredisini erken kapatırsam ceza öder miyim?Hayır. İhtiyaç ve taşıt kredilerinde erken ödeme tazminatı alınmaz. Üstelik kalan dönemin faizinden düşersiniz. Konut kredisinde erken kapama cezası yüzde kaç?Sabit faizli konut kredisinde kalan vade 36 aya kadarsa en fazla yüzde 1, 36 aydan fazlaysa en fazla yüzde 2'dir ve toplam faiz indirimini aşamaz. Ara ödeme yapınca da tazminat olur mu?Konut kredisinde ara ödeme de erken ödeme sayılır, aynı oranlar uygulanır. İhtiyaç kredisinde ara ödemede de tazminat yoktur. {"@context":"https://schema.org","@type":"FAQPage","mainEntity":[{"@type":"Question","name":"İhtiyaç kredisini erken kapatırsam ceza öder miyim?","acceptedAnswer":{"@type":"Answer","text":"Hayır. İhtiyaç ve taşıt kredilerinde erken ödeme tazminatı alınmaz ve kalan dönemin faizinden düşersiniz."}},{"@type":"Question","name":"Konut kredisinde erken kapama cezası yüzde kaç?","acceptedAnswer":{"@type":"Answer","text":"Sabit faizli konut kredisinde kalan vade 36 aya kadarsa en fazla yüzde 1, 36 aydan fazlaysa en fazla yüzde 2'dir ve toplam faiz indirimini aşamaz."}}]} İlgili terimler: Kredi Tahsis Ücreti, Vade, Ana Para. Erken kapama tutarınızı kredi hesaplama aracıyla deneyebilirsiniz.

F

FAST

Fonların Anlık ve Sürekli Transferi. 7/24 anlık para transferi yapılmasına olanak sağlayan sistemdir.

Findeks Notu

Findeks notu, Kredi Kayit Burosu'nun (KKB) finansal gecmisinize bakarak hesapladigi kredi notudur. Kredi notu ile ayni seydir, Findeks bu notun sunuldugu markadir. 1 ile 1900 arasinda bir degerdir ve not yukseldikce bankalarin gozunde riskiniz azalir, kredi ve kredi karti basvurularinizin olumlu sonuclanma ihtimali artar. Findeks notu kac olmali, risk gruplari Not, bes risk grubuna ayrilir. Asagidaki yaygin kullanilan gruplamadir, kesin sinirlar kaynaga ve zamana gore kucuk farklilik gosterebilir. Kendi grubunuzu Findeks raporunuzda net gorursunuz. PuanGrupAnlami 1 - 969KirmiziEn riskli 970 - 1149TuruncuOrta riskli 1150 - 1469SariAz riskli 1470 - 1719Acik yesilIyi 1720 - 1900Koyu yesilCok iyi Pratikte 1500 ustu not, cogu bankada basvurunun rahat degerlendirildigi araliktir. Ancak not tek basina yeterli degildir, gelir ve mevcut borc durumu da bakilir. Findeks notu nasil yukseltilir Kredi ve kredi karti odemelerinizi gununde yapin. Gecikme notu en hizli dusuren seydir. Kredi karti limitinizin tamamini kullanmayin, dusuk doluluk oraninda tutun. Kisa surede cok sayida kredi basvurusu yapmayin, her sorgu ize birakir. Eski ve duzenli odenen hesaplarinizi kapatmayin, gecmis sicil puan getirir. Notunuz duzenli guncellenir, iyi aliskanlik birkac ay icinde yansir. Sik Sorulan Sorular Findeks notu ile kredi notu farkli mi?Hayir, ayni seydir. Findeks, KKB'nin kredi notunu bireysel kullaniciya sundugu markadir. Findeks notu kac gunde guncellenir?Finansal hareketleriniz bankalarca KKB'ye bildirildikce guncellenir, genelde aylik dongulerde degisir. Notu sifir olan kredi alabilir mi?Hic finansal gecmisi olmayan kisinin notu olusmamis olabilir. Bu durumda banka gelir ve diger kriterlere bakar. {"@context":"https://schema.org","@type":"FAQPage","mainEntity":[{"@type":"Question","name":"Findeks notu ile kredi notu farkli mi?","acceptedAnswer":{"@type":"Answer","text":"Hayir, ayni seydir. Findeks, KKB'nin kredi notunu bireysel kullaniciya sundugu markadir."}},{"@type":"Question","name":"Findeks notu kac olmali?","acceptedAnswer":{"@type":"Answer","text":"Kredi notu 1 ile 1900 arasindadir. Pratikte 1500 ustu not cogu bankada basvurunun rahat degerlendirildigi araliktir, ancak gelir ve borc durumu da etkilidir."}}]} Ilgili terimler: Kredi Notu, Kredi Limiti, Temerrut. Kredi uygunlugunuzu kredi guven raporu ile degerlendirebilirsiniz.

Fon

Yatırımcılardan toplanan paralarla oluşturulan ve profesyonel yöneticiler tarafından çeşitli varlıklara yatırılan sermaye havuzudur.

Futures

Gelecek bir tarihte, önceden belirlenen fiyat ve miktardaki varlığın teslim edilmesini zorunlu kılan sözleşmedir.

G

GSMH

Gayrisafi Milli Hasıla. Bir ülkenin vatandaşlarının belirli bir sürede ürettiği toplam mal ve hizmetlerin parasal değeridir.

H

Havale

Aynı bankanın farklı şubeleri veya hesapları arasındaki para transferi işlemidir.

Hedging

Gelecekteki fiyat değişimlerinden kaynaklanan riskleri minimize etmek amacıyla yapılan koruma işlemidir.

Hipotek

Alınan bir borca karşılık bir taşınmazın güvence olarak gösterilmesi işlemidir.

Hisse Senedi

Sermaye şirketlerinin ortaklık paylarını temsil eden ve sahibine şirketin kârından pay alma hakkı veren kıymetli evraktır.

K

Kar Payı

Katılım bankalarında toplanan fonların kullandırılmasından elde edilen ve tasarruf sahipleriyle paylaşılan kazançtır.

Katılım Bankacılığı

Faizsiz bankacılık prensiplerine göre çalışan, kar ve zarara katılma esasına dayalı bankacılık modelidir.

Kefil

Borçlunun borcunu ödememesi durumunda borcu ödemeyi taahhüt eden üçüncü kişidir.

KKDF

Kaynak Kullanımını Destekleme Fonu. İthalat işlemlerinde ve kredilerde üzerinden kesilen bir fondur. Bireysel kredilerde faiz üzerinden hesaplanır.

Kredi Limiti

Bir bankanın bir kişiye kullandırabileceği maksimum kredi veya kredi kartı tutarıdır.

Kredi Notu

Kişinin geçmiş finansal verilerine dayanarak hesaplanan güvenilirlik puanıdır.

Kredi Tahsis Ücreti

Kredi tahsis ücreti, bankanın bir krediyi hesabınıza aktarırken yaptığı işlemler karşılığında aldığı tek seferlik ücrettir. Dosya masrafı olarak da bilinir. Tüketici kredilerinde bu ücret yasayla sınırlıdır: kullandığınız kredi tutarının en fazla binde 5'i, yani yüzde 0,5'i kadar olabilir. Banka bu sınırın altında bir ücret belirleyebilir, ama üstüne çıkamaz. Ne kadar ödenir, nasıl hesaplanır Hesap basittir. 100.000 TL ihtiyaç kredisi kullandığınızda tahsis ücreti en fazla 500 TL olur (100.000 x 0,005). 300.000 TL için üst sınır 1.500 TL'dir. Bankanın size söylediği tutar bu hesabın üstündeyse itiraz etme hakkınız vardır. Hangi kredilerde alınır İhtiyaç kredisi, taşıt kredisi ve konut kredisinde tahsis ücreti alınabilir. Ücretin kredi sözleşmesinde açıkça yazılması ve size önceden bildirilmesi gerekir. Sözleşmede yer almayan bir masrafı banka sonradan isteyemez. Dikkat edilmesi gerekenler Ücreti peşin mi ödüyorsunuz yoksa kredi tutarına mı ekleniyor, netleştirin. Tutara eklenirse o kısma da faiz işler. Faizsiz veya masrafsız kredi vaadiyle karşınıza çıkıp ayrıca tahsis ücreti isteyen aracılara dikkat edin. Üst sınırın üstünde alınan tutarı geri talep edebilirsiniz. Sık Sorulan Sorular Kredi tahsis ücreti geri alınır mı?Yasal üst sınırın (binde 5) üstünde alınan kısım haksızdır ve geri istenebilir. Önce bankaya başvurulur, sonuç alınamazsa tüketici hakem heyetine gidilir. Tahsis ücreti ile dosya masrafı aynı şey mi?Pratikte aynı ücreti anlatırlar. Mevzuatta geçen resmi ad kredi tahsis ücretidir. Ücret alınmayan kredi var mı?Bazı bankalar kampanya dönemlerinde tahsis ücreti almaz. Bunu sözleşmede yazılı görmeden kabul etmeyin. {"@context":"https://schema.org","@type":"FAQPage","mainEntity":[{"@type":"Question","name":"Kredi tahsis ücreti geri alınır mı?","acceptedAnswer":{"@type":"Answer","text":"Yasal üst sınır olan binde 5'in üstünde alınan kısım haksızdır ve geri istenebilir. Önce bankaya, sonra tüketici hakem heyetine başvurulur."}},{"@type":"Question","name":"Kredi tahsis ücreti ne kadardır?","acceptedAnswer":{"@type":"Answer","text":"Tüketici kredilerinde en fazla kredi tutarının binde 5'i, yani yüzde 0,5'i kadar olabilir. 100.000 TL kredide üst sınır 500 TL'dir."}}]} İlgili terimler: KKDF, BSMV, Erken Ödeme Tazminatı. Kredinizin toplam maliyetini kredi hesaplama aracıyla görebilirsiniz.